Informatyka · Python 1 · od zera
Witaj w programie!
Najpierw komputer coś powie. Potem zapyta Cię o imię. Na końcu policzy coś, czego nie będziesz już liczyć w pamięci.
- Python 3
- Szkoła podstawowa
- Piszesz → uruchamiasz → sprawdzasz
Po tej lekcji: napiszesz program, który się z Tobą przywita, pobierze dane i wykona obliczenie.
Zakres podstawowy · materiał otwarty
Pierwszy program ma tylko jedną linię.
Python to język, w którym zapisujemy instrukcje dla komputera. Interpreter Pythona czyta i wykonuje kod. Dzisiaj nie potrzebujesz jeszcze pętli ani własnych funkcji.
Otwórz szkolny edytor Pythona. W IDLE wybierz File → New File, wpisz kod poniżej, zapisz jako start.py, a potem wybierz Run → Run Module (F5). Wynik pojawi się w oknie Shell. W VS Code otwórz plik .py i uruchom go z zainstalowanym interpreterem Python 3. Jeśli edytor nie widzi interpretera, poproś nauczyciela o przygotowanie stanowiska.
Przepisuj sam kod, bez znaków >>>. Po zmianie zapisz plik i uruchom go ponownie. Nie zapisuj programu jako start.py.txt.
Napisz dokładnie to i uruchom.
print("Witaj w programie")Witaj w programie
- print to nazwa funkcji. Nawiasy oznaczają jej wywołanie.
- "Witaj w programie" to tekst przekazany do funkcji. Cudzysłowy zaznaczają początek i koniec tekstu; nie pojawią się w wyniku.
Funkcja robi określoną rzecz. Wywołujesz ją po nazwie.
Pomyśl o przycisku „zrób coś”. print("Cześć") to polecenie: wypisz ten tekst. Dane przekazane w nawiasie nazywamy argumentami. Funkcja może coś zrobić albo zwrócić wartość, z której skorzystamy dalej.
print() wypisuje dane, a input() odbiera wpisany tekst i go zwraca. Nie tworzymy ich sami — są już w Pythonie. Własne funkcje z def poznamy później. Na razie naucz się wywoływać gotowe.
print() może wyświetlić tekst, wynik albo wartość zmiennej.
Argumenty to dane lub wyrażenia przekazane funkcji w nawiasach. Nie muszą być tekstem: Python może najpierw obliczyć działanie albo odczytać wartość zmiennej, a potem ją wyświetlić.
Za chwilę poznamy zmienne dokładniej. Na razie wystarczy: imie = "Ola" przypisuje tekst Ola do nazwy imie. print(imie) odczytuje tę wartość — nie wypisuje słowa „imie”.
| Co przekazujesz | Kod | Co pojawi się na ekranie |
|---|---|---|
| Tekst | print("Hello world") | Hello world |
| Liczba | print(12) | 12 |
| Działanie | print(2 + 5) | 7 |
| Zmienna imie | print(imie) | Ola |
| Kilka argumentów | print("Wynik:", 2 + 5) | Wynik: 7 |
| Tekst działania | print("2 + 5") | 2 + 5 |
Uruchom cały przykład. Zauważ: pierwsza linia przypisuje wartość, ale niczego nie wyświetla. Dopiero wywołania print dają kolejne wiersze wyniku.
imie = "Ola"
print("Hello world")
print(12)
print(2 + 5)
print(imie)
print("Wynik:", 2 + 5)
print("2 + 5")Hello world 12 7 Ola Wynik: 7 2 + 5
Zanim uruchomisz: co zobaczysz?
-
Porównaj print("4 * 3") i print(4 * 3). Zapisz oba przewidywane wyniki, potem uruchom polecenia.Czy argument jest tekstem w cudzysłowie, czy działaniem?
-
Przypisz punkty = 8. Wyświetl jednym wywołaniem print tekst „Masz”, wartość zmiennej punkty i tekst „punktów”.Trzy argumenty rozdziel przecinkami. Oczekiwany wynik: Masz 8 punktów.
Sprawdź w działaniu
Zmień tekst i zobacz, co wypisze print.
To pokaz działania jednej instrukcji, nie interpreter całego Pythona. Zmień powitanie, a potem uruchom pokaz. Zauważ, że kod ma cudzysłowy, a wynik ich nie ma.
Zmienna to nazwa, pod którą znajdujesz wartość.
Zamiast powtarzać imię w kilku miejscach, przypisz je do nazwy: imie = "Ola". Znak = znaczy tutaj przypisz, a nie „sprawdź równość”. Gdy później napiszesz print(imie), Python odczyta przypisaną wartość.
Używaj nazw, które coś mówią: imie, wiek, pole. W tej lekcji piszemy je bez polskich znaków. Nazwa nie zaczyna się cyfrą i nie zawiera spacji. imie i Imie to różne nazwy. Nie nazywaj zmiennej print, bo zasłonisz funkcję.
Program czeka na Ciebie.
imie = input("Jak masz na imię? ")
print("Cześć,", imie)Jak masz na imię? Ola Cześć, Ola
- input wyświetla pytanie i czeka na wpisanie jednego wiersza zakończonego Enterem. Zwraca tekst, który zapisujemy w imie.
- print("Cześć,", imie) ma dwa argumenty rozdzielone przecinkiem. Print domyślnie wstawia między nimi jedną spację i kończy wiersz.
Sprawdź w działaniu
Wartość się zmienia. Stary wynik na ekranie zostaje.
Ułóż sobie kolejność w głowie: przypisanie, wypisanie, nowe przypisanie, drugie wypisanie. Wybierz linię, do której program ma dojść, i porównaj pamięć z ekranem.
Tekst „12” i liczba 12 to nie to samo.
Typ należy do wartości, na którą wskazuje nazwa. str to tekst, np. "Ola" lub "12". int to liczba całkowita, np. 12 lub -3. float to liczba zmiennoprzecinkowa, np. 2.5. bool ma dwie wartości: True i False — przydadzą się przy warunkach.
input() zawsze zwraca str. Żeby liczyć, zamień tekst na liczbę: int(input()) dla liczb całkowitych albo float(input()) dla dziesiętnych. Wpisuj kropkę: 2.5, nie 2,5. int("2.5") spowoduje błąd — taki tekst nie jest zapisem liczby całkowitej.
Sprawdź w działaniu
Dwie dwójki: 22 czy 4?
Porównaj dodawanie tekstów z dodawaniem liczb. Sprawdź też 2.5 oraz niepoprawny zapis. Pokaz przedstawia tylko te trzy sposoby wczytywania, nie wykonuje dowolnego kodu.
Najpierw zamiana, potem obliczenie.
wiek = int(input("Ile masz lat? "))
print("Za rok:", wiek + 1)Ile masz lat? 13 Za rok: 14
Python może być kalkulatorem, ale zapis ma znaczenie.
Operator mówi Pythonowi, jakie działanie wykonać. Zapisujemy go znakami z klawiatury: mnożenie to gwiazdka, a potęgowanie to dwie gwiazdki obok siebie.
Przy potędze wpisz dokładnie 3 ** 2: liczbę 3, spację, dwie gwiazdki, spację i liczbę 2. Wynik to 9. Dwukropek nie jest potęgowaniem. Znak ^ też nim nie jest — ma inne zastosowanie.
| Operator | Co robi | Przykład w Pythonie | Wynik |
|---|---|---|---|
+ | Dodaje | 7 + 2 | 9 |
- | Odejmuje | 7 - 2 | 5 |
* | Mnoży · jedna gwiazdka | 7 * 2 | 14 |
/ | Dzieli · wynik typu float | 7 / 2 | 3.5 |
// | Dzieli i zaokrągla wynik w dół | 7 // 2 | 3 |
% | Oblicza resztę z dzielenia | 7 % 2 | 1 |
** | Potęguje · dwie gwiazdki | 3 ** 2 | 9 |
Nawiasy zmieniają kolejność działań. Mnożenie i dzielenie wykonujemy przed dodawaniem i odejmowaniem.
print(2 + 3 * 4)
print((2 + 3) * 4)
print(3 ** 2)
print(8 / 2)14 20 9 4.0
Sprawdź w działaniu
Wybierz działanie i przewidź wynik.
Zmień liczby i operator. Oddzielnie sprawdź kolejność działań. Ten kalkulator pokazuje wyłącznie działania wybrane z listy.
Twój pierwszy własny program: przedstaw się.
Wczytaj w osobnych wierszach imię, wiek jako liczbę całkowitą od 1 do 120 i ulubione zajęcie jako tekst. Wypisz powitanie, wiek za rok i zajęcie. Możesz wpisać wymyślone dane. Tutaj uczymy się przepływu danych, nie zbieramy informacji o Tobie.
Przykład do uruchomienia i zmiany.
imie = input("Imię: ")
wiek = int(input("Wiek: "))
zajecie = input("Co lubisz robić? ")
print("Cześć,", imie)
print("Za rok będziesz mieć", wiek + 1, "lat.")
print("Lubisz:", zajecie)Imię: Ola Wiek: 13 Co lubisz robić? rysować Cześć, Ola Za rok będziesz mieć 14 lat. Lubisz: rysować
- Teraz Ty Najpierw uruchom bez zmian. Potem zmień treść pytań i powitania. Dla wieku 14 w drugim wyniku powinno pojawić się 15.
Ćwiczenie z pomocą · samodzielna praca
Policz pole trójkąta.
Wczytaj dwie dodatnie liczby dziesiętne od 0.1 do 1000, każdą w osobnym wierszu: podstawę a i odpowiadającą jej wysokość h w centymetrach. Wypisz samo pole w cm². Wzór: P = a · h / 2. Zakładamy poprawne dane; nie sprawdzaj jeszcze błędów.
Wejście: 6 4 Wyjście: 12.0
? Potrzebujesz pomocy? Rozwiązuj krok po kroku.
Krok 1 — pokaż podpowiedź
Najpierw ustal dane: podstawa i wysokość to dwie różne wartości. Zapisz każdą pod własną nazwą.
Krok 2 — pokaż podpowiedź
Wczytaj każdą wartość przez input() i zamień ją przez float(). Nie wpisuj jednostki cm do odpowiedzi na pytanie.
Krok 3 — pokaż podpowiedź
Policz podstawa * wysokosc / 2 i zapisz wynik w zmiennej pole. Dopiero potem go wypisz.
Krok 4 — pokaż podpowiedź
Dla podstawy 3 i wysokości 5 powinno wyjść 7.5. Jeśli dostajesz tekst albo błąd typu, wróć do konwersji.
Otwórz tylko tyle podpowiedzi, ile potrzebujesz. Po każdym kroku wróć do zadania i sprawdź wynik.
Ćwiczenie z pomocą · samodzielna praca
Policz obwód kwadratu.
Wczytaj jedną dodatnią liczbę dziesiętną od 0.1 do 1000: bok kwadratu w centymetrach. Wypisz sam obwód w cm. Wzór: O = 4 · a. Nie licz pola. Zakładamy poprawne dane.
Wejście: 2.5 Wyjście: 10.0
? Potrzebujesz pomocy? Rozwiązuj krok po kroku.
Krok 1 — pokaż podpowiedź
Obwód to suma czterech równych boków. Potrzebujesz tylko jednego wejścia.
Krok 2 — pokaż podpowiedź
Input zwraca tekst. Użyj float(), żeby zaakceptować również 2.5.
Krok 3 — pokaż podpowiedź
Pomnóż bok przez 4. Nie używaj potęgowania — ono przydałoby się do pola.
Krok 4 — pokaż podpowiedź
Sprawdź bok 3: obwód ma wynosić 12.0, a nie 9.0.
Otwórz tylko tyle podpowiedzi, ile potrzebujesz. Po każdym kroku wróć do zadania i sprawdź wynik.
Ćwiczenie z pomocą · samodzielna praca
Policz pole i obwód prostokąta.
Wczytaj dwa dodatnie boki dziesiętne od 0.1 do 1000, każdy w osobnym wierszu. Wypisz w dwóch wierszach: najpierw samo pole, potem sam obwód. Wzory: P = a · b, O = 2 · (a + b). Zakładamy poprawne dane.
Wejście: 3 5 Wyjście: 15.0 16.0
? Potrzebujesz pomocy? Rozwiązuj krok po kroku.
Krok 1 — pokaż podpowiedź
Nazwij dwa boki a i b albo bok_a i bok_b. Zamień oba wejścia na float.
Krok 2 — pokaż podpowiedź
Potrzebujesz dwóch wyników, więc przygotuj zmienne pole i obwod.
Krok 3 — pokaż podpowiedź
W obwodzie nawias jest ważny: najpierw dodajesz boki, potem mnożysz sumę przez 2.
Krok 4 — pokaż podpowiedź
Dwa wywołania print() dają dwa wiersze. Dla 2 i 2 otrzymasz 4.0 oraz 8.0.
Otwórz tylko tyle podpowiedzi, ile potrzebujesz. Po każdym kroku wróć do zadania i sprawdź wynik.
Kiedy coś nie działa, przeczytaj ostatni wiersz błędu.
NameError często oznacza literówkę albo użycie nazwy przed przypisaniem. ValueError przy int lub float oznacza, że tekst nie pasuje do oczekiwanej liczby. TypeError może oznaczać próbę dodania tekstu do liczby. SyntaxError każe sprawdzić zapis: cudzysłowy, nawiasy i znaki.
Czytaj również numer wiersza. Popraw jedną rzecz, zapisz i uruchom jeszcze raz. Komentarz zaczyna się od #; Python go nie wykonuje.
Podsumowanie
Umiesz już porozmawiać z programem i coś policzyć.
- Wywołujesz print() i input(), a argumenty wpisujesz w nawiasach.
- Przypisujesz wartości do nazw przez =.
- Odróżniasz str, int, float i bool; zamieniasz dane przed liczeniem.
- Wiesz, skąd biorą się dane, jak je przeliczyć i co wypisać.
- Dalszy krok: instrukcja if — program zacznie wybierać odpowiedź.
Po zalogowaniu zobaczysz dodatkowe lekcje i materiały oznaczone jako rozszerzenie. Podstawowe quizy i zadania pozostają dostępne w biurku.
Dalej na swoim koncie
Rozgrzewki, quiz i zadania są w biurku ucznia.
Teoria jest otwarta dla wszystkich. Żeby rozwiązywać zadania, zapisywać szkice i widzieć swój postęp, zaloguj się.
Zaloguj się →