Kontrolki II — CheckBox, RadioButton, ComboBox, ListBox

Po co się tego uczymy?

Formularze rzadko ograniczają się do samego tekstu — użytkownik musi też zaznaczać opcje, wybierać jedną z kilku możliwości albo wskazywać element z listy. Ta lekcja dogłębnie omawia cztery kontrolki wyboru: CheckBox, RadioButton, ComboBox i ListBox/DataGrid — razem z pełnymi tabelami właściwości i odpowiednikami w Windows Forms.

Teoria

CheckBox — zaznaczenie opcji (tak/nie)

Właściwość WPF	Odpowiednik Windows Forms	Opis
`IsChecked`	`Checked`	Czy pole jest zaznaczone. W WPF to `bool?` (może być też `null` — stan "nieokreślony", trzeci stan checkboxa).
`Content`	`Text`	Opis wyświetlany obok kwadracika.
`IsThreeState`	(brak wprost — wymaga CheckState)	Włącza trzeci, "nieokreślony" stan zaznaczenia.

Windows Forms — zdarzenie po zmianie zaznaczenia:

private void chkZgoda_CheckedChanged(object sender, EventArgs e)
{
    btnDalej.Enabled = chkZgoda.Checked;
}

Efekt: przycisk "Dalej" włącza się dopiero, gdy użytkownik zaznaczy zgodę — bardzo częsty wzorzec przy formularzach z regulaminem.

RadioButton — wybór JEDNEJ opcji z grupy

RadioButtony działają w grupach — zaznaczenie jednego automatycznie odznacza pozostałe w tej samej grupie. W WPF grupę tworzy się, umieszczając przyciski we wspólnym kontenerze (np. StackPanel) lub nadając im tę samą wartość GroupName.

Właściwość WPF	Odpowiednik Windows Forms	Opis
`IsChecked`	`Checked`	Czy dana opcja jest wybrana.
`Content`	`Text`	Opis opcji.
`GroupName`	(automatycznie wg wspólnego kontenera `Panel`)	Nazwa grupy — przyciski o tej samej nazwie wykluczają się wzajemnie, nawet jeśli leżą w różnych kontenerach.

Windows Forms — odczyt wybranej opcji: string plec = rbKobieta.Checked ? "Kobieta" : "Mężczyzna";

ComboBox — lista rozwijana

Właściwość WPF	Odpowiednik Windows Forms	Opis
`ItemsSource` / `Items`	`Items`	Kolekcja elementów listy — w WPF zwykle podpinana z kodu przez binding (`ItemsSource`), a nie wpisywana ręcznie w XAML.
`SelectedItem`	`SelectedItem`	Aktualnie wybrany element (jego wartość, nie numer).
`SelectedIndex`	`SelectedIndex`	Numer pozycji wybranego elementu (licząc od 0).
`IsEditable`	`DropDownStyle = DropDown`	Czy użytkownik może wpisać własny tekst zamiast wybierać tylko z listy.

Windows Forms:

comboBox1.Items.AddRange(new[] { "Kot", "Pies", "Papuga" });
comboBox1.SelectedIndexChanged += (_, __) =>
{
    lblWybor.Text = comboBox1.SelectedItem?.ToString();
};

ListBox i DataGrid — listy i tabele danych

ListBox wyświetla prostą listę elementów (jedna kolumna), a DataGrid — pełną tabelę z wieloma kolumnami, jak arkusz kalkulacyjny. W Windows Forms odpowiednikiem DataGrid jest DataGridView.

Właściwość WPF	Odpowiednik Windows Forms	Opis
`ItemsSource`	`DataSource` / `Items`	Kolekcja danych źródłowych do wyświetlenia.
`SelectedItem`	`SelectedItem` / `SelectedRows`	Wybrany element (ListBox) lub wiersz (DataGrid).
`SelectionMode`	`SelectionMode`	Pojedynczy czy wielokrotny wybór elementów.
`AutoGenerateColumns` (tylko DataGrid)	`AutoGenerateColumns`	Czy kolumny tabeli mają być tworzone automatycznie na podstawie właściwości obiektów w kolekcji.

Windows Forms — wypełnienie prostej listy: listBox1.Items.AddRange(new[] { "Python", "C#", "Java" }); WPF — podpięcie kolekcji obiektów do tabeli jedną linijką: <DataGrid ItemsSource="{Binding Studenci}" AutoGenerateColumns="True"/> — każda właściwość publiczna klasy Student w kolekcji Studenci automatycznie stanie się osobną kolumną. Do pełnego omówienia list danych (sortowanie, filtrowanie, własne kolumny) wrócimy w osobnej, dedykowanej lekcji dalej w tym dziale.

Schemat

Kontrolki wyboru - kiedy ktorej uzyc:

CheckBox     -> zaznacz DOWOLNA liczbe opcji (0, 1, wiele)
RadioButton  -> wybierz DOKLADNIE JEDNA opcje z widocznej grupy
ComboBox     -> wybierz JEDNA opcje z listy ROZWIJANEJ (oszczedza miejsce)
ListBox      -> wybierz jedna lub wiele opcji z listy WIDOCZNEJ od razu
DataGrid     -> przegladaj/edytuj wiele REKORDOW z wieloma polami (tabela)

Przykład z życia

Formularz zamówienia w sklepie internetowym używa dokładnie tego zestawu: CheckBox przy "akceptuję regulamin", RadioButton przy wyborze formy dostawy (kurier / paczkomat / odbiór osobisty — TYLKO jedna opcja), ComboBox przy wyborze kraju (setki opcji, więc lista rozwijana oszczędza miejsce), i tabela (DataGrid) podsumowująca produkty w koszyku.

MainWindow.xaml

<Window x:Class="KontrolkiApp2.MainWindow"
        xmlns="http://schemas.microsoft.com/winfx/2006/xaml/presentation"
        xmlns:x="http://schemas.microsoft.com/winfx/2006/xaml"
        Title="Ankieta" Height="320" Width="360">
    <StackPanel Margin="20">
        <CheckBox x:Name="PoleZgoda"
                  Content="Akceptuję regulamin"
                  Checked="PoleZgoda_Zmieniony"
                  Unchecked="PoleZgoda_Zmieniony"/>

        <TextBlock Text="Płeć:" Margin="0,15,0,5"/>
        <StackPanel Orientation="Horizontal">
            <RadioButton x:Name="OpcjaKobieta" Content="Kobieta" GroupName="Plec" Margin="0,0,15,0"/>
            <RadioButton x:Name="OpcjaMezczyzna" Content="Mężczyzna" GroupName="Plec"/>
        </StackPanel>

        <TextBlock Text="Ulubiony język programowania:" Margin="0,15,0,5"/>
        <ComboBox x:Name="ListaJezykow"
                  SelectionChanged="ListaJezykow_SelectionChanged"/>

        <Button x:Name="PrzyciskWyslij"
                Content="Wyślij ankietę"
                IsEnabled="False"
                Click="PrzyciskWyslij_Click"
                Margin="0,20,0,0"/>

        <TextBlock x:Name="EtykietaWynik" Margin="0,10,0,0" TextWrapping="Wrap"/>
    </StackPanel>
</Window>

MainWindow.xaml.cs

using System.Windows;

namespace KontrolkiApp2
{
    public partial class MainWindow : Window
    {
        public MainWindow()
        {
            InitializeComponent();
            ListaJezykow.Items.Add("C#");
            ListaJezykow.Items.Add("Python");
            ListaJezykow.Items.Add("JavaScript");
            ListaJezykow.SelectedIndex = ;
        }

        private void PoleZgoda_Zmieniony(object sender, RoutedEventArgs e)
        {
            PrzyciskWyslij.IsEnabled = PoleZgoda.IsChecked == true;
        }

        private void ListaJezykow_SelectionChanged(object sender,
            System.Windows.Controls.SelectionChangedEventArgs e)
        {
            // Tu moglibysmy np. zapamietac wybor - na razie tylko demonstracja zdarzenia
        }

        private void PrzyciskWyslij_Click(object sender, RoutedEventArgs e)
        {
            string plec = OpcjaKobieta.IsChecked == true ? "Kobieta" : "Mężczyzna";
            string jezyk = ListaJezykow.SelectedItem?.ToString() ?? "(nie wybrano)";

            EtykietaWynik.Text = $"Dziękujemy! Płeć: {plec}, ulubiony język: {jezyk}.";
        }
    }
}

Komentarz i wyjaśnienie kodu

CheckBox ma podpięte DWA zdarzenia w XAML — Checked i Unchecked — obie wywołują tę samą metodę PoleZgoda_Zmieniony, bo w obu przypadkach chcemy zaktualizować stan przycisku "Wyślij". Zwróć uwagę na porównanie PoleZgoda.IsChecked == true zamiast samego PoleZgoda.IsChecked — to dlatego, że IsChecked jest typu bool? (nullable), więc bezpośrednie użycie w warunku if nie zawsze zadziała intuicyjnie.

Dwa RadioButton mają wspólne GroupName="Plec" — dzięki temu wybór jednego automatycznie odznacza drugi, mimo że oba leżą w tym samym StackPanel (który sam w sobie już by je zgrupował, ale jawne GroupName działa niezależnie od układu w XAML).

ComboBox jest wypełniany z kodu C# w konstruktorze (ListaJezykow.Items.Add(...)), a nie w XAML — to typowe podejście, gdy lista pochodzi z bazy danych albo innego źródła, a nie jest znana z góry. SelectedIndex = 0 ustawia pierwszą pozycję jako domyślnie zaznaczoną.

Ćwiczenie samodzielne

Utwórz nowy projekt WPF z powyższym kodem. Sprawdź: (1) czy przycisk "Wyślij" faktycznie jest zablokowany, dopóki nie zaznaczysz zgody; (2) czy zaznaczenie jednego RadioButtona odznacza drugi; (3) czy zmiana wyboru w ComboBoxie się rejestruje (możesz dodać tymczasowo MessageBox.Show w ListaJezykow_SelectionChanged, żeby to zobaczyć).

Zadania do pracy własnej

Dodaj trzecią opcję RadioButton 'Wolę nie podawać' do grupy Plec.
Dodaj do formularza ListBox z listą zainteresowań (Sport, Muzyka, Programowanie, Czytanie) z możliwością zaznaczenia WIELU pozycji naraz (ustaw SelectionMode="Multiple"), i wypisz wszystkie zaznaczone elementy w podsumowaniu po kliknięciu 'Wyślij'.
Zbuduj ankietę z: CheckBox (zgoda), 3 RadioButton (poziom doświadczenia: Początkujący/Średni/Zaawansowany), ComboBox (ulubiony dział informatyki) i DataGrid pokazujący listę wcześniej 'wysłanych' odpowiedzi — po każdym kliknięciu 'Wyślij' nowa odpowiedź powinna DODAWAĆ SIĘ jako kolejny wiersz do kolekcji powiązanej z DataGrid (ObservableCollection), a nie nadpisywać poprzednią.

Typowe błędy

Porównanie IsChecked wprost w if — if (PoleZgoda.IsChecked) nie skompiluje się, bo IsChecked to bool?, a nie bool. Trzeba napisać if (PoleZgoda.IsChecked == true).

Brak wspólnego GroupName lub kontenera dla RadioButton — jeśli przyciski trafią do różnych, niepowiązanych kontenerów bez jawnego GroupName, będą działać niezależnie od siebie (będzie można zaznaczyć oba naraz), co psuje sens "wyboru jednej opcji".

Wypełnianie ComboBoxa w XAML na sztywno zamiast z kodu — działa dla listy, która się nigdy nie zmienia, ale w praktycznych aplikacjach dane najczęściej pochodzą z bazy lub pliku, więc trzeba je wczytać w konstruktorze albo przez binding.

Mylenie SelectedItem z SelectedIndex — pierwsze zwraca sam OBIEKT/wartość, drugie jego POZYCJĘ (liczbę) na liście — łatwo pomylić je przy odczycie wyniku.

Nawiązanie do egzaminu zawodowego

To dalsza realizacja INF.04.5.3. CheckBox, RadioButton i ComboBox to kontrolki wyboru pojawiające się niemal w każdym formularzu — od prostej ankiety po formularz rejestracyjny czy panel ustawień aplikacji, a ListBox/DataGrid to podstawa każdej listy danych, do której wrócimy szerzej w dalszej części działu.