Lekcja 30. Prawo autorskie w programowaniu

Program komputerowy w Polsce jest chroniony prawem autorskim od momentu jego stworzenia (ustalenia), bez konieczności rejestracji czy oznaczania symbolem ©. Prawa autorskie dzielą się na dwie kategorie:

• prawa osobiste — niezbywalne, nie można się ich zrzec ani ich sprzedać. Obejmują m.in. prawo do oznaczenia utworu swoim nazwiskiem (albo pseudonimem) oraz prawo do integralności utworu (sprzeciwu wobec zniekształcania go);
• prawa majątkowe — można je sprzedać, przekazać w umowie lub udzielić licencji na korzystanie z nich. To one decydują, kto może kopiować, rozpowszechniać czy modyfikować program. W Polsce prawa majątkowe do programu wygasają standardowo 70 lat po śmierci twórcy (a dla programów tworzonych w ramach zatrudnienia — od daty rozpowszechnienia, jeśli prawa przejął pracodawca).

Licencje oprogramowania określają, na jakich warunkach można z niego korzystać:

• licencje własnościowe (proprietary) — kod źródłowy jest zamknięty, użytkownik dostaje tylko prawo do uruchamiania programu na określonych warunkach (np. Microsoft Office, Adobe Photoshop);
• licencje open source — kod źródłowy jest jawny i można go modyfikować, ale różne licencje open source różnią się warunkami (np. MIT pozwala na niemal dowolne wykorzystanie łącznie z komercyjnym, GPL wymaga, żeby program powstały na bazie kodu z licencją GPL też był open source — tzw. "zaraźliwość" licencji copyleft);
• freeware — program darmowy w użyciu, ale bez ujawnionego kodu źródłowego (nie to samo co open source).

W praktyce programisty najważniejsze jest: zanim użyjesz cudzej biblioteki, grafiki, fragmentu kodu ze Stack Overflow czy czcionki w swoim projekcie (szczególnie komercyjnym), sprawdź jej licencję — niektóre wymagają podania autora, inne zabraniają użycia komercyjnego, a naruszenie prawa autorskiego może mieć realne konsekwencje prawne dla firmy i programisty.