Po co się tego uczymy?

Zwykła strona HTML zawsze wygląda tak samo dla każdego. Prawdziwe strony internetowe — sklepy, serwisy z filmami, dzienniki elektroniczne — pokazują RÓŻNE dane różnym osobom, w różnym czasie, na podstawie tego, co jest w bazie danych. To właśnie PHP sprawia, że strona przestaje być statyczną kartką, a zaczyna "myśleć".

Teoria

PHP to język programowania wykonywany PO STRONIE SERWERA (ang. server-side) — inaczej niż JavaScript, który działa w przeglądarce użytkownika. Serwer (np. Apache w XAMPP) wykonuje kod PHP, a do przeglądarki wysyła już gotowy, gołyHTML. Użytkownik NIGDY nie widzi kodu PHP — nawet przez "Pokaż źródło strony".

Plik z kodem PHP ma rozszerzenie .php i może mieszać zwykły HTML z fragmentami kodu PHP, które umieszczasz między znacznikami <?php i ?>. Polecenie echo wypisuje tekst do wygenerowanego HTML-a.

Bardzo ważne: plik .php trzeba otworzyć przez adres http://localhost/... (czyli przez serwer Apache z XAMPP), NIE przez dwuklik w Eksploratorze/Finderze — inaczej przeglądarka pokaże Ci surowy kod zamiast wyniku jego działania, bo nikt go nie wykona.

Schemat

Przeglądarka                    Serwer (Apache + PHP, np. XAMPP)
     |                                       |
     |---- żądanie: GET strona.php --------->|
     |                                       | wykonuje kod PHP
     |                                       | (baza danych, obliczenia...)
     |                                       | generuje gotowy HTML
     |<---- odpowiedź: czysty HTML ----------|
     |
  wyświetla stronę (nigdy nie widzi kodu PHP)

Przykład z życia

Gdy wchodzisz na stronę sklepu internetowego i widzisz napis "Witaj, Aniu!" oraz listę TWOICH ostatnich zamówień — to PHP po stronie serwera wstawiło Twoje imię i dane z bazy do szablonu HTML, zanim strona w ogóle dotarła do Twojej przeglądarki.

Kod (PHP)

<!DOCTYPE html>
<html>
<head>
    <meta charset="UTF-8">
    <title>Moja pierwsza strona PHP</title>
</head>
<body>
    <h1>Witaj na stronie!</h1>

    <?php
        echo "<p>Dzisiejsza data: " . date("Y-m-d") . "</p>";
        echo "<p>2 + 2 = " . (2 + 2) . "</p>";
    ?>

</body>
</html>

Komentarz i wyjaśnienie kodu

Plik zaczyna się jak zwykły HTML — nagłówek, tytuł,

. Dopiero wewnątrz zaczyna się "myślenie" serwera: echo wypisuje tekst dokładnie w tym miejscu strony, w którym się znajduje. Kropka (.) łączy (konkatenuje) tekst z wynikiem funkcji date() albo działania (2 + 2) — w PHP kropka to operator łączenia tekstu, nie plus jak w niektórych innych językach. Efekt końcowy, jaki zobaczy przeglądarka, to CZYSTY HTML — żadnych śladów <?php ani echo.

Ćwiczenie samodzielne

Zmień treść powitania na własne imię i dodaj trzecią linijkę echo, która wypisze aktualną godzinę (podpowiedź: date("H:i:s")).

Plac zabaw — wypróbuj online

Poniższy kod wykonuje się od razu w Twojej przeglądarce — nic nie trzeba instalować. Zmień kod i kliknij „Uruchom”.

PHP

Zadania do pracy własnej

Stwórz stronę .php, która wypisze Twoje imię, nazwisko i klasę w trzech osobnych akapitach.
Napisz skrypt, który zadeklaruje dwie liczby wprost w kodzie (np. 15 i 4), a następnie wypisze wynik ich dodawania, odejmowania, mnożenia i dzielenia — każdy w osobnym akapicie.
Stwórz stronę wypisującą tabliczkę mnożenia liczby 7 przez wartości od 1 do 5 — na razie pięcioma osobnymi liniami echo (pętli nauczysz się w kolejnej lekcji), np. "7 x 1 = 7".

Typowe błędy

Najczęstszy błąd to otwieranie pliku .php dwuklikiem zamiast przez adres http://localhost/... — wtedy przeglądarka pokazuje surowy kod PHP zamiast wyniku. Drugi błąd: zapomnienie średnika na końcu instrukcji PHP. Trzeci: literówka w nazwie funkcji, np. echo() z dużej litery — PHP rozróżnia wielkość liter w nazwach zmiennych, ale NIE w nazwach funkcji i słów kluczowych, co bywa mylące.

Nawiązanie do egzaminu zawodowego

To wprowadzenie do efektu INF.03.5.2 ("stosuje skryptowe języki programowania", w tym PHP) oraz 03.5.5 ("stosuje środowisko programistyczne i uruchomieniowe" — czyli właśnie XAMPP, o którym już wiesz z działu baz danych).